leestijd

Rol van het ontbijt op het prestatievermogen

De hersenen functioneren op glucose als energiebron. De reserve in de hersenen is zeer beperkt en zonder toevoer vanuit de voeding of de lichaamsreserves is deze reeds na minder dan 10 minuten uitgeput. De hersenfunctie is daarnaast ook gevoelig voor schommelingen in de beschikbaarheid van andere voedingsstoffen.

Ontbijt en prestatievermogen

Lage glucoseconcentratie

Niet ontbijten of bijtanken na een weldoende nachtrust, leidt tot een verdere daling van de glucoseconcentratie. Samen met andere metabole veranderingen interfereert dit met het cognitief functioneren. Wanneer deze situatie zich regelmatig bij kinderen of jongeren voordoet, zou dit wel eens aanleiding kunnen geven tot mindere schoolresultaten. Vooral bij kinderen en jongvolwassenen die in een slechte voedingstoestand verkeren en over weinig of geen nutritionele reserves beschikken kan niet ontbijten nefast zijn voor de hersenactiviteit en in het bijzonder voor het korte termijngeheugen, de nauwkeurigheid en de visuele en verbale capaciteiten.

Onderzoek heeft aangetoond dat zowel kwantitatief (door te weinig voeding) als kwalitatief (door een onevenwichtige voeding) ondervoede kinderen beter presteren wanneer zij kort voor de test een ontbijt nemen. Dit gunstige effect is minder duidelijk bij kinderen zonder voedingstekorten. Dit impliceert dat het effect van vasten op de prestaties niet uniform is, maar afhankelijk van de onderliggende nutritionele status van het individu (3,4). Het ontbijt al dan niet overslaan zou eveneens van invloed zijn op het declaratieve geheugen dat ervoor zorgt dat opgeslagen gegevens kunnen worden opgeroepen en gereproduceerd (memorisatie). Het procedurele geheugen (conditionering, gewoonte en kennis) wordt daarentegen niet beïnvloed. De resultaten van een intelligentietest zijn dus niet afhankelijk van de voedingsgewoonten.

In het belang van de cognitieve functies is het dus belangrijk de glucoseconcentratie na de nachtrust snel te herstellen tot de normale basiswaarden, en dit via een goed samengesteld ontbijt (1). Bij jonge kinderen zijn de cognitieve processen in volle rijping. Bij volwassenen gaan ze snel achteruit. Daarom zijn goede ontbijtgewoonten belangrijk voor iedereen.

Invloed op het neurotransmittersysteem

Het prestatievermogen wordt niet alleen rechtstreeks beïnvloed door de aanwezigheid van glucose maar ook onrechtstreeks via het neurotransmittersysteem. De synthese en het vrijkomen van de neurotransmitter acetylcholine is van invloed op het geheugen. Een stijging van de glucosetoevoer leidt tot een verhoogde acetylcholinesynthese wat op zijn beurt de geheugenfunctie bevordert (2). Eten gaat ook gepaard met de synthese en het vrijkomen van een aantal peptiden in het maagdarmkanaal, waaronder cholecystokinines die als boodschappers van de hersenen een rol spelen in het proces van verzadiging maar eveneens een effect hebben op het geheugen.

 De energetische waarde van het ontbijt speelt ook een rol. Uit een onderzoek bij 10-jarigen blijkt dat de prestaties duidelijk beter zijn na een ontbijt dat 25 % van de dagelijkse energiebehoefte levert, dan na een ontbijt dat slechts in 10 % van de benodigde portie energie voorziet (5).

Enkele studies geven aan dat het tijdsinterval tussen het ontbijt en de prestatie van belang kan zijn: op het einde van de voormiddag is het bevorderende effect tenietgedaan (6,7).

Ten slotte verbetert het ontbijt niet alleen het geheugen, maar ook het humeur (8).

Referenties
  1. Korol DL. Enhancing cognitive function across the life span. Ann N Y Acad Sci 2002; 959:167-179
  2. D. Benton, Pearl Y Parker; Breakfast, blood glucose, and cognition. Am J Clin Nutr 1998;67:772S-8S
  3. E. Pollitt, R. Mathews. Breakfast and cognition: an integrative summary. Am J Clin Nutr 1998; 67 (suppl):804S-813S
  4. Cueto S. Breakfast and preformance. Public Health Nutr 2001; 4(6A):1429-1431
  5. Wyon DP, Abrahamsson L, Jartelius M, Fletcher RJ. An experimental study of the effects of energy intake at breakfast on the test performance of 10-year-old children in school. Int J Food Sci Nutr 1997;48 (1):5-12
  6. Vaisman N, Voet H, Akivis A, Vakil E. Effect of breakfast timing on the cognitive functions of elementary school students. Arch Pediatr Adolesc med 1996; 150(10):1089-1092
  7. Dye L, Lluch A, Blundell JE. Macronutrients and mental performance. Nutrition 2000; 16(10):1021-1034
  8. Deijen JB, Heemstra ML, Orlebeke JF. Dietary effects on mood and performance. J Psychiatr Res 1989; 23(3-4);275-283

Meer weten over het ontbijt?

Wat is een gezond ontbijt?

Een gezond ontbijt is een ontbijt dat volwaardig en evenwichtig is samengesteld. Maar hoe doe je dat en wat zijn  de ingrediënten van een gezond ontbijt?

Fouten bij het ontbijt

Geen zin of tijd om te ontbijten? Zweer je steevast bij je dagelijkse koffiekoek en gesuikerd beleg? Dit zijn de meest gemaakte ontbijtfouten.

Gezonde ontbijt recepten

Een gezonde start van de dag met een gezond én lekker ontbijt. Inspiratie voor gezond ontbijt recepten vind je hier!

OP DEZE PAGINA