NICE-nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

 

Melkproducten tegen botbreuken: goed voor de gezondheid en de economie

Melkproducten tegen botbreuken: goed voor de gezondheid en de economie
30-03-2017

Als 60-plussers 3 melkproducten verrijkt met vitamine D per dag nemen, kan dat het aantal osteoporosefracturen verlagen, de zware sociale gevolgen die hiermee gepaard gaan verlichten en de overheid ongeveer 1,2 miljard euro gezondheidskosten besparen. Dat zegt recent onderzoek uitgevoerd in Frankrijk (1). De resultaten van dit onderzoek werden op 25 maart voorgesteld tijdens een symposium* dat plaatsvond in het kader van het jaarlijkse wereldcongres over osteoporose en botziekten (WCO-IOF-ESCEO 2017-congres **).

Melkproducten en botgezondheid

Melk en melkproducten dragen als onderdeel van een gezonde voeding bij tot de ontwikkeling en het onderhoud van gezonde botten op elke leeftijd. Prof. Jean-Yves Reginster (Public Health, Epidemiology and Health Economics, Universiteit Luik, België) bevestigde dat hiervoor voldoende wetenschappelijk bewijs bestaat. Calcium speelt hierbij een vooraanstaande rol maar ook andere essentiële voedingsstoffen in melk zoals hoogwaardige melkeiwitten, fosfor, kalium en magnesium spelen waarschijnlijk mee (2).

Melkproducten en botfracturen

Over de relatie tussen melkproducten en osteoporosefracturen zijn er minder en soms tegenstrijdige data beschikbaar. Enkel gecontroleerde interventiestudies kunnen uitsluitsel geven over oorzaak-gevolgrelaties. Dergelijke onderzoeken opzetten om het specifieke effect van voedingsmiddelen zoals zuivel op voldoende lange termijn na te gaan, zijn echter niet haalbaar.
Volgens Prof. Reginster zijn vele factoren van invloed. Het fractuurrisico hangt ook sterk af van de bereikte piekbotmassa tegen het einde van de groei en de hoeveelheid bot die men daarna verliest. 10 % meer piekbotmassa zou 35 jaar later gepaard gaan met 45 tot 50 % minder risico op osteoporosefracturen.
Behalve de botmassa spelen ook de geometrie en de microstructuur van het bot mee. Zij beïnvloeden de botweerstand tegen druk en distorsies en dus ook tegen fracturen. Een voedingspatroon met voldoende zuivel, groenten en fruit kan hierop ook bij 55-plussers nog een gunstig effect hebben (3).

Calcium, vitamine D en eiwitten

Met calcium en vitamine D zijn wel interventiestudies gedaan. Zij laten zien dat calcium en vitamine D nodig zijn om het risico op osteoporosefracturen te verlagen (2). Ze verlagen volgens Prof. Reginster bovendien het risico op vallen. De inname van beide nutriënten is nog dikwijls te laag.
De laatste jaren trekt niet alleen osteoporose maar ook sarcopenie of het verlies aan spiermassa en -functie steeds vaker de aandacht van onderzoekers. Beide aandoeningen lijken intergerelateerd en verhogen het risico op vallen en botfracturen. Melkeiwitten en krachttraining hebben een gunstig effect op het behoud van spiermassa.
Melk en melkproducten zijn van nature een belangrijk bron van eiwitten en calcium maar ook van andere mineralen en vitaminen. De gebruikelijke inname ligt bij veel jongeren maar ook bij veel ouderen onder de algemene aanbeveling van 3 melkproducten per dag. Bij de 60-plussers lopen vandaag 1 op 3 vrouwen en 1 op 5 mannen een osteoporosefractuur op.

Klinische impact van melkproducten op botbreuken

Prof. Mickaël Hiligsmann (Health Economics and Health Technology Assessment, Universiteit Maastricht, Nederland) heeft via een gevalideerd microsimulatiemodel onderzocht wat de inname gedurende een jaar (2015) van de aanbevolen hoeveelheden calcium en vitamine D bij Franse 60-plussers in de vorm van 3 melkproducten verrijkt met vitamine D per dag levenslang aan gezondheidsvoordelen kan opleveren (1). Voldoende voedingsstoffen innemen via de voeding verdient de voorkeur boven de toediening van supplementen. De actuele inname in Frankrijk bedraagt ongeveer 1 melkproduct per dag. Met 2 extra melkproducten realiseert men de aanbevolen hoeveelheid van 3 melkproducten per dag.

Deze virtuele interventie ging gepaard met

  • 65.000 vermeden fracturen (waarvan ongeveer 19.500 gebroken heupen - 15.000 bij vrouwen en 4400 bij mannen - of bijna 30 % minder heupfracturen in vergelijking met het aantal vastgesteld in 2013),
  • ruim 29.000 gewonnen levensjaren en
  • 32.500 gewonnen levensjaren in goed gezondheid (QALY's).

Economische impacht van melkproducten op botbreuken

Zo’n interventie lijkt vooral kosteneffectief bij 65-plussers met een verhoogd risico op osteoporosefracturen, bij vrouwelijke 70-plussers en bij mannelijke 80-plussers. Het bespaart de Franse overheid ruim 1,2 miljard euro gezondheidskosten.
Deze cijfers betreffen een interventieperiode van 1 jaar. Bij een aanhoudende interventie zouden de voordelen verder toenemen.
Dergelijke simulaties kunnen ook voor andere landen worden gemaakt.

Meer lezen

Abstracts van de lezingen: milknutritiousbynature.eu


(*) Satellite symposium “Dairy products and bone in 2017: from health benefits tot health economics”, Florence 25 maart 2017 - een gezamenlijk initiatief van het Franse CERIN (Centre de recherche et d’ information nutritionnelles– www.cerin.org) en EMF (European Milk Forum – www.milknutritiousbynature.eu).
(**) WCO-IOF-ESCEO 2017: World Congress on Osteoporosis, Osteoarthritis and Musculoskeletal Diseases – Florence 23-26 maart 2017 (www.wco-iof-esceo.org) – een gezamenlijk inititatief van IOF (International Osteoporosis Foundation – www.iofbonehealth.org) en ESCEO (European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis and Osteoarthritis – www.esceo.org).

 

Referenties

  1. Hiligsmann M et al. Public health impact and economic evaluation of vitamin D-fortified diary products for fracture prevention in France. Osteoporos Int. 2017; 28 (3): 833-840. doi: 10.1007/s00198-016-3786
  2. Weaver C. et al. The National Osteoporosis Foundation's position statement on peak bone mass development and lifestyle factors: a systematic review and implementation recommendations. Osteoporosis International
    2016; 27 (4): 1281 - 1386
  3. de Jonge E.A et al. Dietary patterns explaining differences in bone mineral density and hip structure in the elderly: the Rotterdam Study. Am J Clin Nutr. 2017; 105 (1): 203-211. doi: 10.3945/ajcn. 116.139196