NICE-nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

 

5 misverstanden over gezond eten

5 misverstanden over gezond eten
26-04-2017

Eten is iets van elke dag. Niet alleen op ons bord, maar ook in de pers, online en in gesprekken met vrienden en familie. We lezen en horen van alles, ook over gezond eten. Dikwijls zeer interessant en relevant, maar bijwijlen te kort door de bocht of zelfs verkeerd vertaald. Dat kan leiden tot onzekerheid of verkeerde verwachtingen en tot ongezonde eetgewoonten in plaats van meer gezonde. Aan de hand van vijf voorbeelden geven we belangrijke aandachtspunten om misverstanden en verwarring te vermijden.

Hoed je voor onterechte veralgemeningen, bijvoorbeeld: we schrappen varkensvlees uit de voeding omdat het vet vlees is.

Vlees en in het bijzonder varkensvlees wordt dikwijls bestempeld als vet en calorierijk. Onterecht want verschillende stukken van het varken zijn mager en bevatten dus minder dan 10 g vet per 100 g. Een varkenshaas en een varkensmignonnette vallen zelfs in de categorie van vetarm vlees (max. 3 % vet) (1). Zij bevatten maar ongeveer 2 g vet per 100 g. Dat is vergelijkbaar met een kipfilet, een kalfslapje, een tournedos en rosbief. Naarmate vlees minder vet bevat, bevat het ook minder verzadigd vet en calorieën. Zoals er mager varkensvlees is, is er ook vet varkensvlees, bijvoorbeeld een spieringkotelet, varkensgehakt en spek. Het vetgehalte van bereide vleesproducten kan sterk variëren naargelang de ingrediënten en het recept.
Meer informatie over de exacte voedingswaarde van voedingsmiddelen is terug te vinden in de Belgische voedingsmiddelentabel (www.nubel.be) of op het etiket.

Eenzijdige focus op bepaalde voedingsmiddelen kan leiden tot eenzijdige voedingsgewoonten, bijvoorbeeld: blauwe bessen zijn het gezondste fruit, avocado’s zijn supergezond.

Blauwe bessen en avocado’s passen prima in een gezonde voeding. Maar dat geldt ook voor andere vruchten. Geen enkele vrucht bevat alle vitaminen, mineralen en antioxidanten. Ze hebben elk hun unieke samenstelling. Dat blijkt ook uit het grote kleurenpalet binnen het ruime aanbod. Dat geldt trouwens ook voor groenten. Variatie in kleur en (seizoens)soort biedt de beste garantie om volop van de gezondheidsvoordelen van groenten en fruit te genieten.
Zoals noten bevatten avocado’s meer vet en calorieën dan andere vruchten. Een handje noten (25 g) en een halve avocado (75 g) leveren elk ongeveer 30 g vet en 150 kcal. Een handje bosbessen (25 g) en een halve appel (75 g) bevatten geen vet en respectievelijk slechts 11 en 38 kcal. Geen reden om noten en avocado’s te mijden - integendeel, ze brengen goede onverzadigde vetten aan - wel om er niet mee te overdrijven. Eet ze vooral ter vervanging van minder gezonde caloriebronnen zoals chips en andere gefrituurde snacks.
Het is het totale eet- en leefstijlpatroon dat de gezondheid bepaalt en niet een afzonderlijk voedingsmiddel of een bestanddeel ervan. Wie zijn heil zoekt in een of enkele voedingsmiddelen en de rest van zijn voeding verwaarloost, dreigt zijn voeding uit balans te brengen of eenzijdig te eten en zo op termijn toch voedingstekorten te vertonen. Omgekeerd kan een zogenaamde superfood een ongezonde voeding niet goedmaken.

Focus niet alleen op calorieën tellen, bijvoorbeeld: pas op met melk want dagelijks melk drinken tikt de calorie-inname aan.

Calorieën zijn belangrijk maar bij gezond eten speelt er meer dan dat. 70 kcal halen uit een glas melk is niet exact hetzelfde als 70 kcal halen uit een glas frisdrank. Met melk krijg je ook belangrijke voedingstoffen binnen zoals eiwitten, calcium, kalium, vitamine B2 en B12 en het zorgt voor een groter gevoel van verzadiging.
Het caloriegehalte van een glas (150 ml) halvolle melk bedraagt 70 kcal. Dat  is vergelijkbaar met het caloriegehalte van een middelgrote appel. Dagelijks 3 glazen halfvolle melk drinken als onderdeel van een gezonde voeding is goed voor maar 10 % van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) energie (voor volwassenen gemiddeld 2000 kcal per dag) maar levert 68 % van de ADH calcium, 58 % van de ADH vitamine B2, 37 % van de ADH kalium en 36 % van de ADH vitamine B12 (2,3). Veel essentiële voedingsstoffen dus in verhouding tot de energiebijdrage. Halfvolle en magere melk zijn bovendien te beschouwen als vetarme producten. Zij bevatten respectievelijk maar 1,6 g en 0,1 g vet per 100 ml (1). Volle melk bevat 3,6 g vet per 100 ml en dus ook iets meer calorieën (zo’n 100 kcal per glas van 150 ml). Magere en halfvolle melk en melkproducten zonder toegevoegde suiker krijgen in een gezonde voeding de voorkeur. Het vet- en caloriegehalte van kaas varieert naargelang het kaastype.
Meer informatie over het caloriegehalte en de voedingswaarde van voedingsmiddelen is terug te vinden in de Belgische voedingsmiddelentabel (www.nubel.be) of op het etiket.

Verschillende landen hanteren verschillende portiegroottes, bijvoorbeeld: in de VS komt een portie melk overeen met zo’n 240 ml, in Vlaanderen met 150 ml.

Hou hiermee rekening bij de interpretatie of vertaling van internationale of buitenlandse voedingsrichtlijnen en de wetenschappelijke literatuur. De Vlaamse actieve voedingsdriehoek raadt naargelang de leeftijd aan om 3 tot 4 glazen melk of melkproducten of calciumverrijkte sojaproducten per dag te nemen en 1 tot 2 sneetjes kaas. Dat betekent concreet 450 tot 600 ml melkproducten en 20 tot 40 g kaas. De VS-voedingsrichtlijnen bevelen 3 porties (cups) zuivel of verrijkte sojaproducten aan: 1 VS-serving of cup zuivel komt overeen met zo’n 240 ml melk of yoghurt en zo’n 40 tot 60 g kaas.

Advies over gezond eten is weinig zinvol als het niet praktisch vertaalbaar en haalbaar is, bijvoorbeeld: peterselie bevat meer ijzer dan rundvlees en linzen.

Dat klopt als je naar 100 g product kijkt: 100 g verse peterselie bevat 7,1 mg ijzer, 100 g biefstuk 2,4 mg ijzer en 100 g gekookte linzen 3,3 mg ijzer. 100 g biefstuk en 100 g gekookte linzen zijn courante porties, 100 g peterselie niet. Een courante portie peterselie is een of twee eetlepels of zo’n 5 tot 10 g. Met deze hoeveelheid krijg je 0,4 tot 0,7 mg ijzer binnen of maar 4 tot 8 % van de minimaal dagelijks aanbevolen hoeveelheid ijzer (9 mg voor volwassen mannen, volwassen vrouwen tot aan de menopauze moeten 15 mg ijzer per dag innemen). De ijzerabsorptie bedraagt bovendien gemiddeld 25 % uit vlees en maar 5 tot 15 % uit plantaardige voedingsmiddelen.

(1) Verordening (EG) Nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen - http://ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/claims_en
(2) Verordening (EU) 1169/2011 van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten
(3) Belgische voedingsmiddelentabel - www.internubel.be