NICE-nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

 

Invloed van de voedingsmatrix op gezondheidseffecten

Invloed van de voedingsmatrix op gezondheidseffecten
26-10-2017

Voedingsmiddelen vertonen gezondheidseffecten die men mogelijk niet verwacht op basis van de voedingsstoffensamenstelling. De voeding is meer dan een optelsom van nutriënten. Dat geldt ook voor zuivel. Drie gerenommeerde wetenschappers lichtten het concept van de voedings- en zuivelmatrix toe tijdens de expert meeting “The dairy matrix: a new approach to understanding the health effects of food” die plaatsvond op 11 oktober in Brussel.

Definitie voedingsmatrix

Voedingsmiddelen bestaan uit verschillende nutriënten vervat in een specifieke structuur. Niet alleen de aanwezige nutriënten maar ook de complexe matrixstructuur bepaalt de gezondheidseffecten. Prof. Ian Givens (Institute for Food, Nutrition and Health, University of Reading) benadrukte het woord complex. Allerlei fysische en scheikundige factoren kunnen de vertering en de absorptie van nutriënten beïnvloeden en bijgevolg ook hun uiteindelijke gezondheidseffect.
Bijvoorbeeld: amandelen meer of minder kauwen beïnvloedt de vetopname en de eiwitvertering en je haalt veel meer carotenoïden uit wortelen bereid met olie (39 %) dan uit rauwe stukken wortel (3 %). Dezelfde hoeveelheid melkvet geven in de vorm van opgeklopte room of kaas heeft minder effect op het LDL-cholesterolgehalte dan in de vorm van boter. De melkvetglobulemembranen in opgeklopte room zijn groter en kaas bevat veel calcium. Dat kan de vetabsorptie beïnvloeden en dus een gunstig effect hebben. Het gezondheidseffect van een voedingsmiddel is dus moeilijk te voorspellen enkel op basis van de voedingsstoffensamenstelling.

De zuivelmatrix heeft een belangrijke invloed op gezondheidseffecten

‘De nutriënten in zuivel werken als een team’, stelde Dr. Emma Feeney (Food for Heatlh Ireland, University College Dublin). Verschillende zuivelproducten bieden een unieke combinatie van nutriënten en andere bioactieve componenten die met elkaar interageren binnen verschillende structuren (melk, yoghurt en kaas). Met andere woorden: het geheel blijkt meer dan de som van de delen en dat valt niet zomaar te imiteren. Zuivel als calciumbron blijkt gunstiger voor de botgezondheid dan alternatieve bronnen van calcium. Andere nutriënten in zuivel, zoals melkeiwitten en vitamine K, maar ook nevenproducten van fermentatieprocessen en hun effect op de microbiota kunnen hier eveneens toe bijdragen. Melk scoort goed als rehydratatie- en spierrecuperatiedrank. Niet alleen handig voor na het sporten maar ook ter ondersteuning van het behoud van de spiermassa bij veroudering en in de strijd tegen sarcopenie dankzij onder meer (wei)eiwitten van hoge kwaliteit. Volgens observationeel onderzoek gaat een hogere zuivelinname vergeleken met een lagere inname ook gepaard met een lagere BMI, minder lichaamsvet en een kleinere middelheupomtrek.

Verzadigd vet in zuivel is geen issue

Volgens Prof. Arne Astrup (Department of Nutrition, Exercise an Sports, University of Copenhagen) zijn er ook voldoende aanwijzingen voor een neutraal of omgekeerd verband tussen zuivel en type 2 diabetes en cardiovasculaire aandoeningen. Het achterliggende mechanisme is nog niet geheel duidelijk maar het verzadigde vetgehalte in zuivel lijkt geen issue op basis van recente meta-analyses. Zuivelnutriënten zoals calcium (die vet en galzuren kunnen binden) en melkeiwitten kunnen een gunstige rol spelen. Aangezien vooral gefermenteerde zuivelproducten zoals kaas en yoghurt een licht beschermend effect vertonen, kunnen specifieke micro-organismen ook van tel zijn. Zij produceren enerzijds metabolieten die gunstig kunnen zijn voor de gezondheid (bv. bioactieve peptiden) en interageren anderzijds mogelijk rechtstreeks positief met de gastheer (probiotisch effect). Astrup sloot af met de stelling: ‘Kaas bevat doorgaans meer verzadigd vet en zout maar past prima in een voeding ter preventie van diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Dat is te danken aan de kaasmatrix’. Verder onderzoek blijft weliswaar nodig naar verschillende soorten kazen.

 

Meer weten? Download de presentaties van de sprekers.

De expert meeting werd georganiseerd door het European Milk Forum (EMF) in samenwerking met VLAM in het kader van het informatieprogramma ‘Milk, nutritious by nature’ en gaat ook door in Den Haag (3 oktober), Kopenhagen (4 oktober), Belfast (30 oktober) en Dublin (1 november).