leestijd

Voedingswaarde van melk

Melk brengt van nature veel verschillende voedingsstoffen aan in verhouding tot de energie (calorieën) die ze levert.

Voedingswaarde melk

Voedingsstoffen in melk

Melk is rijk aan eiwitten en calcium en een goede bron van de vitaminen B2 en B12 en van de mineralen kalium en fosfor. Melk levert een belangrijke bijdrage aan de inname van essentiële voedingsstoffen en de nutritionele kwaliteit van de voeding. Melk is dus veel meer dan enkel een bron van calcium.
Melk levert bovendien niet alleen voedingsstoffen in een goede kwantiteit, maar ook van een goede kwaliteit: calcium en andere mineralen worden goed uit melk opgenomen, melk beschikt over een goede calcium-fosforverhouding en melkeiwitten zijn hoogwaardige eiwitten. Zij bevatten alle essentiële aminozuren in de benodigde hoeveelheden.

De gemiddelde aanbevolen hoeveelheid halfvolle melk (450 ml) per dag levert.

  • 68 % van de aanbevolen hoeveelheid calcium;
  • 60 % van de aanbevolen hoeveelheid fosfor;
  • 58 % van de aanbevolen hoeveelheid vitamine B2;
  • 37 % van de aanbevolen hoeveelheid kalium;
  • 36 % van de aanbevolen hoeveelheid vitamine B12;
  • 30 % van de aanbevolen hoeveelheid eiwitten;
  • 21 % van de aanbevolen hoeveelheid zink;
  • 19 % van de aanbevolen hoeveelheid vitamine B6;
  • 18 % van de aanbevolen hoeveelheid biotine;
  • 207 kcal of 10 % van de gemiddelde energiebehoefte.

Magere en volle melk leveren van nature ongeveer evenveel nutriënten als halfvolle melk maar het vet- en energiegehalte (calorieën) verschilt. Een glas (150 ml) volle melk brengt ongeveer 100 kcal aan, een glas halfvolle melk ongeveer 70 kcal en een glas magere melk ongeveer 50 kcal. 

Zit er veel vet in melk?

Melk bevat naast veel essentiële voedingstoffen ook een hoeveelheid vet. Dat gehalte varieert naargelang de soort melk. Volle melk bevat ongeveer 3,5 % vet, halfvolle melk ongeveer 1,5 % en magere melk minder dan 0,5 % vet. Naarmate een voedingsmiddel minder vet bevat, bevat het ook minder verzadigd vet.  Halfvolle en magere melk zijn te beschouwen als vetarme producten. Ze leveren minder dan 1,8 g vet per 100 ml.
Halfvolle melk krijgt in het algemeen de voorkeur. Zo blijft de inname van vet en verzadigd vet beperkt. Ruim drie kwart van de melk die de Belgen drinken is halfvolle of magere melk.

Zit er suiker in melk?

Melk bevat het natuurlijke suiker lactose (ongeveer 5 g per 100 ml) zoals fruit van nature onder meer fructose bevat. Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen toegevoegde suikers (vrije suikers) en van nature aanwezige suikers (zoals lactose en fructose).
De Wereldgezondheidsorganisatie raadt aan om de opname van vrije suikers (lees toegevoegde suikers) te beperken. Melksuiker (lactose) valt niet onder deze aanbeveling.
Melk en melkdranken zonder toegevoegde suiker of zoetstof krijgen de voorkeur in een gezonde voeding.

Heeft melk van andere dieren een andere samenstelling dan koemelk?

Er zijn kleine variaties in voedingsstoffensamenstelling tussen de melk van verschillende soorten dieren. Schapenmelk en buffelmelk bevatten meer vet en eiwitten. Er wordt vooral kaas van gemaakt. Paardenmelk bevat minder vet en eiwitten maar meer lactose.
Vooral aan geitenmelk en paardenmelk worden meer heilzame eigenschappen toegeschreven. Hiervoor ontbreekt echter wetenschappelijk onderbouwd bewijs. Kinderen die allergisch zijn voor koemelkeiwitten kunnen ook allergisch reageren op melk van andere diersoorten.

Is de samenstelling van plantaardige dranken vergelijkbaar met die van melk?

De samenstelling van plantaardige dranken zoals soja-, rijst-, haver-, kokos- en amandeldranken is zeer uiteenlopend (zie het etiket).
Plantaardige dranken zijn van nature arm aan calcium, vitamine B2 en B12. Vandaar dat ze hiermee worden verrijkt. Voor de smaak wordt er ook vaak suiker toegevoegd. Alleen een sojadrank bevat ongeveer evenveel hoogwaardige eiwitten als melk. Andere plantaardige dranken bevatten weinig of geen eiwitten en essentiële aminozuren.

Volgens de richtlijnen van de voedingsdriehoek hebben enkel sojadranken die verrijkt zijn met calcium en vitaminen een vergelijkbare voedingswaarde als melk. Of hun impact op de gezondheid ook dezelfde is, is nog onzeker omdat de onderzoeksresultaten van de gezondheidsaspecten van melk niet zomaar kunnen worden doorgetrokken naar sojadranken (en omgekeerd). De melkmatrix kan hierin een rol spelen. Naast verschillende soorten eiwitten, calcium en vitaminen bevat melk ook kalium, fosfor, zink magnesium, veel verschillende vetzuren en componenten van het melkvetglobulemembraan. Met andere woorden, een voedingsmiddel is meer dan de som van zijn nutriënten.
Andere plantaardige dranken kunnen zorgen voor variatie in de voeding maar kunnen melk als dusdanig niet volwaardig vervangen. Het is ook beter om noten en granen in hun geheel of in een minder bewerkte vorm te eten.

 

Referenties
  1. Belgische voedingsmiddelentabel. www.internubel.be
  2. Verordening (EU) Nr. 1924/2006 van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen en Verordening (EU) Nr. 1169/2011 van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten.
  3. Hoge Gezondheidsraad. Voedingsaanbevelingen voor België - 2016. Brussel: HGR; 2016. Advies nr. 9285
  4. https://www.gezondleven.be/themas/voeding/voedingsdriehoek/melk (geraadpleegd 8 december 2018)
  5. GfK PanelServices Belgium
  6. Kongerslev Thorning T. et al. Whole dairy matrix or single nutrients in assessment of health effects: current evidence and knowledge gaps. Am J Clin Nutr 2017; 105 (5): 1033-1045

Gerelateerde artikels

Aanbevelingen voor zuivel

Melk, yoghurt en kaas passen in een gezonde voeding. Hoe kan je er optimaal van de voedings- en gezondheidstroeven van zuivel genieten?

Zuivel en gezondheid

Melk, yoghurt en kaas dragen bij tot een gezonde voeding voor een goede gezondheid. Wat is bewezen en wat vergt bijkomend onderzoek?

OP DEZE PAGINA