Ter info: in Vlaanderen blijven we de richtlijnen van de voedingsdriehoek en onze Belgische Hoge Gezondheidsraad (2025) hanteren. Die zijn afgestemd op de Belgische eetcultuur en op de preventie van de meest voorkomende aandoeningen in België die met voeding verband houden.
De belangrijkste wijzigingen in de Schijf van Vijf
- De vernieuwde Schijf van Vijf heeft rekening gehouden met gezondheid en voedselveiligheid maar ook met meer duurzaamheid. De input is gebaseerd op de recent herziene richtlijnen van de Nederlandse Gezondheidsraad 2025 en gegevens van milieubelasting van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Aan de hand van een rekenmodel werd nagegaan welke combinaties van eten het best passen voor een gezond, veilig én duurzaam voedingspatroon. Die werden vervolgens vertaald naar concrete adviezen voor doelgroepen met verschillende eetvoorkeuren.
- De kern blijft ongewijzigd: veel groenten, fruit, volkorenproducten en niet te veel zout, verzadigd vet en suiker.
- Er zijn grote verschuivingen in de aanbevolen hoeveelheden eiwitbronnen (roze vak van de Schijf van Vijf), vooral omwille van duurzaamheid. (zie onderstaande kader)
- De 'Schijf van Vijf voor jou-tool' geeft voedingsadvies op maat, gebaseerd op leeftijd, geslacht en eetvoorkeuren (bv. wel of geen vlees of vis eten, 100% plantaardig eten). Naast een lijstje krijgt men ook een aantal aandachtspunten (bv. over 100% plantaardig eten) en eventueel supplement-advies. Voor wie jonger is dan 18 jaar of ouder dan 70 jaar, zwanger is of borstvoeding geeft, wordt er geen advies voor 100% plantaardig gegeven. Zij bezoeken dan best een diëtist.
- Kies vooral voedingsmiddelen die in de Schijf van Vijf passen. Met de 'Kies Ik Gezond?'-app kan men checken of een product in de Schijf van Vijf staat en dus aan de criteria voor de Schijf van Vijf voldoet. Producten met te veel zout, suiker of verzadigd vet of maar weinig vezels staan niet in de Schijf van Vijf en moeten beperkt worden.
Verschuivingen in de aanbevolen hoeveelheden eiwitbronnen
(bv. voor volwassenen 18-50 jaar die vlees en vis eten)
- Meer peulvruchten, tofu en tempé: 250 g per week (voorheen 120-180 g per week)
- Meer ongezouten noten: 30 g per dag (voorheen 25 g per dag)
- 1 keer per week 100 g duurzame vis, bij voorkeur vette vis.
- Eieren: 3 tot 4 eieren per week (voorheen 2 tot 3 per week)
- Minder vlees: max 300 g vlees per week, waarvan niet meer dan 100 g rood vlees per week (voordien 500 g vlees per week waarvan 300 g rood vlees)
- Dit advies is strenger dan het advies van de Nederlandse Gezondheidsraad van max 200 g rood vlees per week omwille van duurzaamheid.
- Er wordt aangeraden om vlees zoveel mogelijk te vervangen door peulvruchten, volkorengranen en noten. Voor mensen die nog vlees en andere dierlijke producten blijven eten, is het minder van belang om een verrijkt product te kiezen.
- Wie geen vlees en eieren eet, kan nakijken aan welke criteria geschikte plantaardige alternatieven voor vlees moeten voldoen.
- Bewerkt vlees zit niet binnen de Schijf van Vijf.
- Minder kaas: 20 g per dag (voordien 40 g per dag) omwille van duurzaamheid
- Zuivel en een plantaardig alternatief voor zuivel verrijkt met calcium, vitamine B2 en B12: in totaal 400 ml per dag (voorheen 2 tot 3 porties zuivel per dag)
- Zuivel heeft positieve gezondheidseffecten en wordt daarom ook geadviseerd in de Schijf van Vijf. Omwille van het milieu wordt aangeraden om af te wisselen met een verrijkt plantaardig alternatief voor zuivel. Men kan nakijken aan welke criteria geschikte plantaardige alternatieven voor zuivel moeten voldoen.
Bijkomende aandachtspunten over substitutie en suppletie
De samenstelling van kant-en-klare plantaardige alternatieven voor zuivel en vlees is zeer divers en de specifieke gezondheidseffecten hiervan zijn nog onvoldoende onderzocht. Volgens de Nederlandse Gezondheidsraad is er bovendien nog weinig bekend over de biobeschikbaarheid – de opname door het lichaam - van toegevoegde vitaminen en mineralen in deze producten en in het bijzonder in de context van een meer plantaardig voedingspatroon. De Nederlandse Gezondheidsraad pleit daarom voor meer onderzoek hiernaar. Intussen krijgen plantaardige alternatieven voor zuivel en vlees qua gezondheidseffect het voordeel van de twijfel in de verdere vertaling van de algemene voedingsaanbevelingen.
Er wordt aangegeven dat er ook nog weinig kennis is over milieudruk en duurzaamheidsaspecten van verrijking van producten en voedingssupplementen. Het winnen van nutriënten en synthetiseren van supplementen heeft ook effecten op mens en milieu (productie, toepassing, verpakking, vervoer). Om dit mee te kunnen nemen in de afweging is ook hiernaar meer inzicht nodig.
Bijkomende aandachtspunten over haalbaarheid en realiteit
Voedingsadviezen voor consumenten moeten niet alleen wetenschappelijk onderbouwd zijn, maar ook herkenbaar, haalbaar en afgestemd op de dagelijkse eet- en leefwereld.
Lees meer over hoe Vlaamse tieners naar voeding kijken
Het Voedingscentrum erkent dat eten volgens de Schijf van Vijf voor veel mensen nog ver afstaat van hun dagelijkse eetgewoonten en zet daarom in op kleine, haalbare stappen.
Meer gepersonaliseerd voedingsadvies is welkom maar ook wie niet bewust of gericht op zoek is naar een persoonlijk voedingsplan moet snel eenvoudige informatie kunnen vinden om gezonde, gevarieerde en volwaardige keuzes te maken. Een nog meer nadrukkelijke focus op meer plantaardig eten in algemene communicatieboodschappen kan bij consumenten de indruk wekken dat 'meer plantaardig' automatisch gezonder is. De kwaliteit van de totale voeding en de voedingsstoffeninname blijven doorslaggevend voor de volksgezondheid. Bij een sterk of volledig plantaardig voedingspatroon neemt het risico op voedingstekorten toe en is suppletie aangewezen. Dat stimuleert bovendien de verdere opmars van meer samengestelde en verrijkte producten, meer keuzestress en meer twijfels bij de doorsnee consument over de juiste keuze en een correct en zinvol gebruik ervan.
De huidige, meer holistische visie op voeding die kijkt naar het effect van vertrouwde voedingsmiddelen en voedingspatronen op onze gezondheid riskeert hiermee opnieuw verruild te worden voor een meer reductionistische benadering. Die focust vooral op het effect van en het advies over afzonderlijke voedingsstoffen. Een aanpak die verder afstaat van de dagelijkse realiteit van de consument die voedingsmiddelen koopt en geen voedingsstoffen.
Voedingsvoorlichting lijkt steeds complexer te worden. Er blijft meer aandacht nodig voor evenwichtig en gevarieerd eten maar daarnaast ook voor meer volwaardig eten, juiste productkeuzes en waar nodig suppletie. De algemene voedingsaanbevelingen voor de brede bevolking - het aantal vegetariërs en veganisten is nog steeds een minderheid – zijn doorheen de jaren in se nochtans weinig veranderd: veel volkoren producten, groenten en fruit eten, enkele porties zuivel nemen, matig zijn met vlees en vlees regelmatig afwisselen met vis, ei of peulvruchten, beperkt omgaan met vette snacks en zoetigheden en voldoende water drinken. Een evolutie van de gebruikelijke voeding richting deze basisboodschappen zou al een succes zijn. Steeds veranderende klemtonen in de algemene voedingsaanbevelingen (bv. let op vet, meer plantaardig eten, ultrabewerkte voeding beperken) kunnen consumenten verwarren over wat nu gezond en prioritair is en hen verder afbrengen van een algemeen gezond en op langere termijn ook haalbaar en vertrouwd voedingspatroon.
Het Voedingscentrum benadrukt ten slotte dat de overheid, producenten en aanbieders ook veel invloed hebben op de eetkeuzes die mensen maken door de goede keuze meer toegankelijk te maken. Voedselomgeving, prijs en beschikbaarheid wegen vaak zwaarder door dan kennis of motivatie.
Lees meer over de Schijf van Vijf
Lees meer
Goed voedingsadvies stelt vooral het totale voedingspatroon centraal. Waarom?
Goed voedingsadvies ondersteunt mensen in hun streven naar gezonder eten en behoedt zich ervoor om demotiverend te werken. Positieve boodschappen zetten meer aan tot actie.
Voedingsaanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad
Op 17 juni 2025 publiceerde de Hoge Gezondheidsraad (HGR) herziene voedingsaanbevelingen. In welke mate wijken ze af van die van 2019?
Meer plantaardig eten: hoe doe je dat?
Meer plantaardig eten, hoe doe je dat eigenlijk? We vertalen deze boodschap met praktische tips. Lees het concrete advies hier.