Wat zijn front-of-packlabels?
Een front-of-pack-label (FOPL) is een vereenvoudigde en visuele weergave van nutritionele informatie op de voorzijde van een voedselverpakkingen. Verschillende FOPL worden door verschillende organisaties ontwikkeld, gaande van overheidsinstanties en ngo’s tot de voedingsindustrie en de distributie FOPL hebben twee belangrijke doelstellingen. Enerzijds willen ze voedingsinformatie toegankelijker maken voor consumenten tijdens hun voedselaankopen zodat zij gezondere voedselkeuzes kunnen maken. Anderzijds kunnen ze de voedingsindustrie stimuleren om producten te herformuleren, bijvoorbeeld door het gehalte aan zout, suikers en/of vetten te verlagen.
FOPL is een vrijwillig systeem en dient altijd als aanvulling op de verplichte nutritionele informatie op een verpakking. Het mag de verplichte nutritionele informatie niet vervangen.
Soorten front-of-pack-labels
Nutriëntspecifieke front-of-pack-labels
Bij nutriëntspecifieke FOPL wordt de voedingswaarde op een eenvoudige en zichtbare manier weergegeven op de voorkant van de verpakking. Dit kan gaan om
- de energetische waarde,
- één of meerdere nutriënten,
- informatie per 100 g, per portie of als percentage van de referentie-inname (RI).
Het gebruik van de termen ADH (aanbevolen dagelijkse hoeveelheid) of GDA (Guideline Daily Amount) is niet langer toegestaan, omdat deze termen foutief kunnen worden geïnterpreteerd als een voedingsadvies. Het is bijvoorbeeld niet aanbevolen om dagelijks 5 g zout te consumeren, maar wel om niet meer dan 5 g zout per dag te gebruiken. Daarom wordt vandaag gewerkt met referentie-innames (RI).
Enkele voorbeelden van nutriëntspecifieke FOPL zijn:
Het Multiple Traffic Lights-label, voornamelijk gebruikt in het VK, werd ontwikkeld door de Britse Food Standards Agency en combineert kleurcodering met referentie-innames voor vet, verzadigd vet, suikers en zout. Aan elk van deze nutriënten wordt een kleur toegekend (groen, oranje of rood) eventueel aangevuld met de aanduidingen ‘laag’, ‘gemiddeld’ of ‘hoog’.
De groene kleur wordt gebruikt voor lage gehaltes, overeenkomstig de voorwaarden vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1924/2006. De rode kleur wordt toegekend wanneer het gehalte van een nutriënt per 100 g of 100 ml meer dan 25% bedraagt van de aanbevolen maximale dagelijkse inname voor volwassenen (12,5% voor dranken). Wanneer de portiegrootte groter is dan 100 g of 150 ml, worden deze drempels per portie toegepast.
Het Reference Intakes-label geeft informatie over de energetische waarde (in kJ en kcal) en over vet, verzadigd vet, suikers en zout, uitgedrukt in gram en als percentage van de dagelijkse referentie-inname per portie.
Samenvattende front-of-pack-labels
Samenvattende FOPL geven een globale nutritionele beoordeling van een voedingsmiddel. Enkele voorbeelden van samenvattende FOPL zijn:
De Nutri-Score geeft voedingsmiddelen een score van A tot E op basis van positieve en negatieve nutritionele elementen. In België werd de Nutri-Score in 2018 aanbevolen door de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid.
Lees meer over de Nutri-Score
Het Keyhole-label, gebruikt in verschillende Noord-Europese landen zoals Zweden en Denemarken, duidt binnen een productcategorie de opties aan met minder suiker en zout, meer vezels en volkoren granen en minder vet per 100 g of ml. Niet alle productcategorieën komen in aanmerking voor dit logo (bv. zoete en hartige snacks).
Het Choices-logo, gebruikt in onder meer Polen en Tsjechië, identificeert binnen een productcategorie de gezondere opties op basis van drempelwaarden voor verzadigde en transvetzuren, toegevoegde suikers, zout, voedingsvezels en/of energie. De beoordeling gebeurt aan de hand van categorie-specifieke afkapwaarden per 100 g of 100 ml.
De Health Star Rating, gebruikt in Australië en Nieuw-Zeeland, beoordeelt het nutritionele profiel van verpakte voedingsmiddelen met een score van een halve tot vijf sterren. Hoe meer sterren, hoe gunstiger de nutritionele kwaliteit. De score wordt berekend op basis van ongunstige componenten (energie, verzadigd vet, natrium en totale suikers), afgewogen tegen gunstige componenten zoals eiwit, voedingsvezel en het aandeel fruit, groenten, noten en peulvruchten.
Warning labels, zoals gebruikt in Chili, Uruguay en Peru, waarschuwen consumenten wanneer een product veel energie, suiker, zout of verzadigd vet bevat. Afhankelijk van het land gebeurt de beoordeling per 100 g, per 100 ml of per portie.
Wanneer gebruik je front-of-packlabels?
FOPL zijn bedoeld als keuzehulpmiddel en niet als uitgangspunt voor een gezond voedingspatroon. De basis blijft de geldende algemene voedingsrichtlijnen, voor Vlaanderen conform de richtlijnen van de voedingsdriehoek: eet meer uit de donkergroene zone en eet en drink zo weinig mogelijk lege calorieën uit de rode bol.
Hoe gebruik je front-of-packlabels correct?
FOPL op de verpakking dienen vooral om voedingsmiddelen binnen eenzelfde productcategorie met elkaar te vergelijken op basis van hun nutritionele kwaliteit.
Bijvoorbeeld:
- vezelrijke granen van geraffineerde granen onderscheiden,
- gesuikerde en ongesuikerde varianten binnen dezelfde productgroep vergelijken.
Voedingsmiddelen uit verschillende voedingsgroepen, bijvoorbeeld kerstomaten met kaas vergelijken is niet zinvol omdat deze producten een totaal verschillende samenstelling hebben en een andere plaats innemen binnen de voedingsdriehoek.
Waarop letten als je front-of-pack labels gebruikt?
Geen ‘goed’ of ‘slecht’
FOPL kunnen de denkwijze van de consument verengen tot ‘goed’ of ‘slecht’. Producten met een gezondheidslogo of een gunstige score worden dan als ‘goed’ beschouwd, terwijl producten zonder logo of met een minder gunstige score als ‘slecht’ worden gezien. De tussenliggende niveaus van mate van gezondheid dreigen hierdoor verloren te gaan.
Met een schaal van A tot E probeert de Nutri-Score deze tussenliggende gradaties wel zichtbaar te maken, maar het blijft belangrijk om deze vereenvoudiging te nuanceren.
Portiegrootte en frequentie
FOPL houden geen rekening met portiegroottes. Een gunstige score betekent niet dat een product onbeperkt geconsumeerd kan worden. Omgekeerd betekent een minder gunstige score niet dat een product verboden is, maar wel dat het beter is om het minder vaak en in kleinere hoeveelheden te gebruiken.
Beoordeling van een individueel product
FOPL beoordelen individuele producten, geen volledig voedingspatroon. Kiezen voor producten met een gezondheidslogo of een gunstige score biedt geen garantie voor een gezond voedingspatroon.
Variatie en evenwicht zowel binnen als tussen productgroepen en de juiste verhoudingen respecteren zoals aangegeven in de voedingsdriehoek, zijn de sleutel tot een gezond voedingspatroon.
Effect van front-of-packlabels op voedselkeuze
FOPL trekken doorgaans meer aandacht dan voedingsinformatie op de achterkant van de verpakking. Onderzoek toont aan dat de meeste FOPL-systemen consumenten kunnen helpen om gezondere opties te herkennen binnen eenzelfde productcategorie, vooral wanneer gebruik wordt gemaakt van kleurcodering. Het effect van FOPL op het daadwerkelijke aankoopgedrag en het eetgedrag op lange termijn is echter minder eenduidig en hangt af van verschillende factoren, zoals motivatie van de consument, prijs, promoties en de verwachte smaak van het product. De beschikbare evidentie suggereert wel dat FOPL een positief, zij het beperkt, effect kunnen hebben op de voedselkeuze, zeker wanneer ze verder worden ondersteund door sensibiliserings- en communicatiecampagnes (1).
Dit beeld wordt bevestigd door een Belgische online-studie uit 2019 bij ongeveer 1000 consumenten, waarin de invloed van de Nutri-Score en vier andere FOPL (Health Star Rating, Multiple Traffic Lights, Guideline Daily Amounts en warning labels) werd onderzocht voor pizza, cake en ontbijtgranen. Hoewel er geen significant verschil werd vastgesteld tussen de verschillende labels wat betreft perceptie en effect op de voedselkeuze, bleek het algemene effect eerder beperkt. In vergelijking met de andere FOPL hielp de Nutri-Score de deelnemers wel het best om voedingsmiddelen correct te rangschikken op basis van hun nutritionele kwaliteit (8).
Wat met voedingsmiddelen zonder front-of-packlabel?
FOPL is een vrijwillig systeem. Fabrikanten en retailers beslissen zelf of ze een FOPL gebruiken.
De afwezigheid van een FOPL kan verschillende redenen hebben en kan daardoor voor verwarring zorgen. Draagt het etiket geen FOPL omdat het niet wordt toegepast, niet aan de criteria voldoet (bv. het Zweedse Keyhole-logo) of negatief scoort (bv. Nutri-Score D of E)? Daarom blijft het belangrijk om ook aandacht te hebben voor de ingrediëntenlijst, de voedingswaardetabel en de voedingsrichtlijnen.
- Eufic. Front-of-pack nutrition labelling. Beschikbaar via https://www.eufic.org/en/healthy-living/article/front-of-pack-nutrition-labelling. Geraadpleegd op 28 januari 2026.
- European Commission (2020). Report from the commission to the European parliament and the council regarding the use of additional forms of expression and presentation of the nutrition declaration. Beschikbaar via https://food.ec.europa.eu/document/download/310ad7a1-aa8b-49f6-babf-55ec572f0f75_en?filename=labelling-nutrition_fop-report-2020-207_en.pdf. Geraadpleegd op 28 januari 2026.
- European Commission. Nutrition labelling. Beschikbaar via https://food.ec.europa.eu/food-safety/labelling-and-nutrition/food-information-consumers-legislation/nutrition-labelling_en. Geraadpleegd op 28 januari 2026.
- Health Star Rating System. Beschikbaar via https://www.healthstarrating.gov.au/. Geraadpleegd op 28 januari 2026.
- Julia C, Hercberg S. Development of a new front-of-pack nutrition label in France: the five-colour Nutri-Score. Public Health Panorama 2017; 3 (4): 537-820
- Muller, L., & Ruffieux, B. (2020). What Makes a Front-of-Pack Nutritional Labelling System Effective: The Impact of Key Design Components on Food Purchases. Nutrients, 12(9), 2870. https://doi.org/10.3390/nu12092870
- Van Kleef EV, Dagevos H. The growing role of front-of-pack nutrition profile labelling: A consumer perspective on key issues and controversies. Crit Rev Food Sci Nutr 2015; 55 (3): 291-303. doi: 10.1080/10408398.2011.653018
- Vandevijvere S., Vermote M., Egnell M. et al. Consumers’ food choices, understanding and perceptions in response to different front-of-pack nutrition labelling systems in Belgium: results from an online experimental study. Arch Public Health 2020; 78: 30 (2020) - https://archpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13690-020-00404-3
- Vlaams Instituut Gezond Leven. Nutri-Score. Beschikbaar via https://www.gezondleven.be/themas/voeding/beleid/voedingslabels/nutri-score-label. Geraadpleegd op 28 januari 2026.
- Voedingscentrum. Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH). Beschikbaar via https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/aanbevolen-dagelijkse-hoeveelheid-adh.aspx. Geraadpleegd op 28 januari 2026.
- Voedingscentrum. Referentie-inname. Beschikbaar via https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/referentie-inname.aspx#:~:text=Encyclopedie%20A%2DZ-,Referentie%2Dinname,past%20binnen%20een%20gezond%20voedingspatroon. Geraadpleegd op 28 januari 2026.
Lees meer
Etikettering
De gegevens op het etiket laten je toe om verschillende producten met elkaar te vergelijken en kunnen je helpen om gezonder te kiezen.
De Nutri-Score uitgelegd: werking, sterktes en beperkingen
De Nutri-Score is een van de meest gebruikte en besproken front-of-packlabels. Het systeem is gemakkelijk herkenbaar, maar roept ook vragen en discussies op.
INFOGRAFIEK - Het etiket lezen en begrijpen
Nutritionele info op het etiket lezen en begrijpen. Waarop moet je letten?