De Nutri-Score uitgelegd: werking, sterktes en beperkingen

Wat is de Nutri-Score?

De Nutri-Score is een samenvattend front-of-packlabel (FOPL) dat de nutritionele kwaliteit van een voedingsmiddel visueel weergeeft met een kleur- en letterschaal van A (donkergroen) tot E (rood). Donkergroen staat voor een gunstigere nutritionele samenstelling, rood voor een minder gunstige.

Het systeem is bedoeld als hulpmiddel om consumenten te ondersteunen bij het vergelijken van voedingsmiddelen op basis van hun nutritionele samenstelling en vormt een aanvulling op de verplichte voedingsinformatie op de verpakking.

In België wordt de Nutri-Score sinds 2018 ondersteund door de overheid, maar het gebruik blijft vrijwillig. Andere landen die de Nutri-Score toepassen zijn onder meer Frankrijk, Spanje, Luxemburg, Duitsland en Nederland (3).
 

Hoe werkt de Nutri-Score?

Het basisprincipe

De Nutri-Score beoordeelt voedingsmiddelen op basis van hun nutritionele samenstelling per 100 g of 100 ml. Welke letter en kleur een product krijgt, wordt bepaald aan de hand van een wetenschappelijk algoritme. Het algoritme brengt zowel gunstige als ongunstige nutritionele elementen in rekening. Het eindresultaat is een totaalscore die kan variëren van -15 (gunstigst) tot +40 (ongunstigst). Deze score wordt vervolgens vertaald naar een letter (A tot E) en een kleur (van donkergroen tot rood).

Welke componenten tellen mee?

Bij de berekening van de Nutri-Score wordt rekening gehouden met:

Gunstige componenten:

• voedingsvezels
• eiwitten
• het aandeel fruit, groenten, peulvruchten en noten

Ongunstige componenten:

• energie (kJ)
• suikers
• verzadigde vetzuren
• zout (natrium)

Deze positieve en negatieve elementen worden tegen elkaar afgewogen binnen het algoritme.
 

Ontwikkeling en updates van het Nutri-Score-algoritme

De Nutri-Score is geen statisch systeem. Het onderliggende algoritme wordt periodiek geëvalueerd door een internationale wetenschappelijke commissie en aangepast om beter aan te sluiten bij actuele wetenschappelijke inzichten en voedingsrichtlijnen.

In 2022 werd het algoritme voor vaste voedingsmiddelen grondig herzien, met specifieke aanpassingen voor verschillende productgroepen.

• Binnen de groep vlees en vleesproducten werd een duidelijker onderscheid gemaakt tussen rood vlees en gevogelte en tussen bewerkte en onbewerkte producten. Onbewerkt gevogelte scoort hierdoor gunstiger dan bewerkt rood vlees.
• Voor de groep vetten, oliën, noten en zaden werd het onderscheid op basis van het gehalte verzadigd vet aangescherpt. Hierdoor scoort olijfolie sinds de update beter dan boter of kokosvet.
• Voor noten en zaden maakt het aangepaste algoritme bovendien een duidelijker onderscheid tussen natuurvarianten en gezouten varianten.

In 2023 werd ook het rekenmodel voor dranken herzien. Deze categorie omvat nu alle producten bedoeld om te drinken, waaronder ook melk, melkdranken en plantaardige dranken. Water is de enige drank die een Nutri-Score A kan krijgen. Alle andere dranken kunnen in het beste geval een Nutri-Score B halen. De Nutri-Score voor magere en halfvolle melk was vroeger bijvoorbeeld A en nu B. De samenstelling is nochtans niet gewijzigd.
Daarnaast werden zoetstoffen als een negatief criterium toegevoegd om te vermijden dat een suikerverlaging in dranken automatisch zou worden gecompenseerd door een hoger gebruik van zoetstoffen. Light-frisdranken zonder suiker maar met kunstmatige zoetstoffen krijgen daarom voortaan een Nutri-Score C.

In 2024 werd het herziene rekenmodel in verschillende landen officieel ingevoerd. Daarbij gold een overgangsperiode voor producten die al op de markt waren, zodat zij hun Nutri-Score konden aanpassen aan het nieuwe algoritme. Deze overgangsperiode liep af op 31 december 2025. Vanaf 2026 worden alle producten die de Nutri-Score gebruiken beoordeeld volgens hetzelfde, geactualiseerde rekenmodel.
 

Wat beoordeelt de Nutri-Score wél en wat niet?

De Nutri-Score geeft informatie over:

• de nutritionele samenstelling van een product per 100 g of 100 ml,
• de relatieve nutritionele kwaliteit van producten binnen eenzelfde productcategorie,
• verschillen tussen varianten van vergelijkbare producten.

De Nutri-Score houdt geen rekening met:

• portiegrootte of consumptiefrequentie,
• de mate van verwerking,
• de aanwezigheid van additieven, allergenen of residuen van onder meer gewasbeschermingsmiddelen,
• de manier waarop een product wordt bereid of geconsumeerd,
• de plaats van een product binnen een volledig voedingspatroon,
• de langetermijneffecten op de gezondheid.
  
   

Sterktes van de Nutri-Score

De Nutri-Score heeft verschillende sterktes die verklaren waarom de Nutri-Score vandaag in meerdere landen wordt toegepast.
Het systeem is eenvoudig en snel interpreteerbaar en helpt consumenten om voedingsmiddelen makkelijker te rangschikken op basis van hun nutritionele kwaliteit.
Daarnaast ondersteunt de Nutri-Score vergelijkingen tussen producten binnen eenzelfde productcategorie en kan het producenten aanzetten tot herformulering van hun producten. Een verbeterde Nutri-Score betekent echter niet altijd dat het product op alle vlakken gezonder is geworden. Het kan meer vezels maar mogelijk ook meer zout of suiker bevatten. Sommige producenten maken gebruik van trade-offs binnen het Nutri-Score-algoritme. Deskundigen moeten hier op basis van de nutritionele samenstelling op het etiket alert voor blijven (10) .
 

Beperkingen en kritiek

Tegelijk kent de Nutri-Score ook beperkingen. De vereenvoudiging van complexe voedingsinformatie kan leiden tot oversimplificatie, waarbij producten als ‘gezond’ of ‘ongezond’ worden geïnterpreteerd zonder enige nuance. Daarom blijft het belangrijk om de consument hierover voldoende duiding en educatie te geven. De Nutri-Score van een product op zich vertelt te weinig. Het mag niet los worden gezien van de plaats van het product in de voedingsdriehoek en in vergelijking met vergelijkbare productopties (zie 'Hoe de Nutri-Sore correct gebruiken in de praktijk'). Gezond eten draait ten slotte om evenwicht en variatie in de voeding. Eén product maakt een voeding niet gezond of ongezond, het is het totale voedingspatroon dat telt.
 

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over de Nutri-Score?

Onderzoek wijst erop dat de Nutri-Score het begrip van nutritionele kwaliteit bij consumenten kan verbeteren en hen kan helpen om voedingsmiddelen correct te rangschikken van gezonder naar minder gezond. De beschikbare evidentie suggereert bovendien een beperkt positief effect op de voedselkeuze binnen productcategorieën, vooral in experimentele en gecontroleerde settings. Het effect op het totale voedingspatroon en op langetermijngezondheidsuitkomsten blijft echter beperkt en is moeilijk te meten. Het merendeel van het onderzoek is gebaseerd op observationele en experimentele studies.

Verschillende studies tonen aan dat consumenten de Nutri-Score goed herkennen en begrijpen, vaak beter dan andere voedingslabels die in dezelfde studies werden onderzocht (3). In een beperkt aantal experimentele en reële supermarktstudies werd bovendien vastgesteld dat de Nutri-Score consumenten kan ondersteunen bij het maken van gezondere aankopen (8).

Tot slot suggereert buitenlands onderzoek dat de Nutri-Score producenten kan stimuleren tot productherformulering, bijvoorbeeld door het gehalte aan zout, suiker of verzadigd vet te verlagen. Het is echter niet altijd duidelijk in welke mate dit leidt tot een daadwerkelijke verlaging van deze ongunstige nutriënten, aangezien een betere score ook kan worden behaald door  meer gunstige componenten, zoals vezels of groenten, toe te voegen (9).
 

Waarom staat de Nutri-Score niet op elk product?

De Nutri-Score is een vrijwillig systeem. Producenten kiezen zelf of ze het logo gebruiken. Eens ze ervoor kiezen om de Nutri-Score te gebruiken, moeten ze het wel op alle producten van hetzelfde merk toepassen binnen een bepaalde termijn.

Daarnaast zijn er ook producten waarop de Nutri-Score niet toegelaten is, zoals kindervoeding voor kinderen jonger dan 4 jaar, flesvoeding en opvolgmelk voor baby’s, sportvoeding, dieetvoeding en medische voeding, maaltijdvervangers en voedingssupplementen.
 

Hoe de Nutri-Score correct gebruiken in de praktijk

Voor gezondheidsprofessionals kan de Nutri-Score dienen als gespreksondersteuner binnen voedingsadvies, helpen bij het vergelijken van gelijkaardige producten of opties (bv. verschillende soorten ontbijtgranen of verschillende soorten yoghurt) en bijdragen aan het verduidelijken van nutritionele verschillen voor cliënten of patiënten. Het is daarbij belangrijk dat de Nutri-Score steeds wordt gebruikt in combinatie met de algemene voedingsrichtlijnen en met aandacht voor portiegrootte (gebruikt men bijvoorbeeld een eetlepel of veel meer) en het totale voedingspatroon en met voldoende nuance en context.

De Nutri-Score is complementair aan de voedingsdriehoek. Gebruik de volgende stappen:

1. Kijk waar het product staat in de voedingsdriehoek. Hou je aan het algemene prinicipe van: eet in verhouding meer uit de donkergroene zone en eet en drink zo weinig mogelijk lege calorieën uit de rode bol.
   Voedingsmiddelen met score A of B genieten de voorkeur, maar dat betekent niet dat je er ook onbeperkt van mag eten. Ongezouten noten scoren bijvoorbeeld donkergroen, maar in een gezonde voeding volstaat het om dagelijks een handje noten te eten. Kies je een koek met een betere Nutri-Score, eet er dan ook niet te veel van. Koeken dragen sowieso niet bij tot een gezonde voeding. Zij zitten in de rode bol van de voedingsdriehoek. Een rood label staat dan weer niet gelijk aan een verbodsteken. Het geeft wel aan dat je het product best niet te vaak en niet te veel eet.
    
2. Gebruik de Nutri-Score om producten uit een gelijkaardige categorie te vergelijken om een betere keuze te maken. Dus graanproducten met graanproducten, een zuivelproduct met een zuivelproduct en pizza’s met pizza’s. Een doosje kerstomaten vergelijken met een pak kaas heeft weinig zin omdat de samenstelling van deze voedingsmiddelen te hard verschilt. Zij zitten elk in een andere voedingsgroep binnen de voedingsdriehoek en je gebruikt ze als onderdeel van een gezonde voeding in verschillende hoeveelheden.