Groei en ontwikkeling van nieuw leven is mede afhankelijk van de kwaliteit van de voeding van de moeder. De eerste 1000 dagen zijn zeker een belangrijke periode die ook steeds meer aandacht krijgt ter preventie van latere aandoeningen. Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor deze specifieke periode in het leven van een vrouw.
De aanbevelingen voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding liggen grotendeels in dezelfde lijn aangezien hun voedings- en energiebehoeften vrij vergelijkbaar zijn.
Meer lezen: Gezond eten tijdens de zwangerschap
Wees waakzaam voor voedingstekorten
Vegetariërs lopen meer risico op tekorten aan ijzer, calcium, vitamine B12 en omega 3-visvetzuren aangezien deze voedingstoffen voornamelijk geleverd worden door vlees, vis, ei en melkproducten, voedingsmiddelen die vegetariërs in meer of mindere mate uit hun voeding weren. Jodium kan ook een aandachtspunt zijn.
Een veganistisch voedingspatroon sluit alle dierlijke producten uit en houdt nog meer risico in op voedingsstoffentekorten. De Hoge Gezondheidsraad raadt het daarom af voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven en voor zuigelingen en jonge kinderen. Elk tekort tijdens deze levensfasen kan leiden tot een mogelijk onomkeerbare fysieke en intellectuele achterstand bij deze kinderen. Wie er toch voor kiest om ook bij zwangerschap en borstvoeding veganistisch te eten, moet zich deskundig laten begeleiden door een erkende diëtist.
Om tekorten te voorkomen is het belangrijk om dierlijke voedingsmiddelen volwaardig te vervangen. Veganisten zijn aangewezen op verrijkte producten of supplementen om voldoende calcium, vitamine B12 en omega 3-visvetzuren (DHA) binnen te krijgen. Vitamine B12 zit van nature alleen in dierlijke producten. De enige bronnen van jodium in een veganistisch dieet zijn jodiumhoudend zout dat gebruikt wordt in brood en zeewier (wat niet aanbevolen wordt voor zwangere vrouwen omdat zeewieren sterk kunnen variëren in de hoeveelheid zware metalen, jodium en zout). Ook een geschikt jodiumsupplement kan dus nodig zijn. Zoals bij alle zwangere vrouwen zijn daarnaast ook foliumzuur en vitamine D-supplementen aangeraden.
Zoek volwaardige vervangers van vlees en vis
Vervang vlees door vis (als je vis eet) of door een ei. Andere geschikte vleesvervangers zijn producten op basis van soja of Quorn of andere plantaardige voedingsmiddelen zoals volkoren graanproducten, peulvruchten en noten. Combineer deze plantaardige voedingsmiddelen onderling of combineer met melk en melkproducten om in de behoefte van essentiële aminozuren te voorzien. Kaas en melkproducten zijn op zich geen volwaardige vleesvervanger omdat zij te weinig ijzer bevatten.
Opgelet met groenteburgers en andere plantaardige burgers die voorverpakt en voorgebakken in de handel te koop worden aangeboden als vleesvervanger. Dit zijn vaak geen volwaardige vleesvervangers en bevatten bovendien veel vet.
Meer lezen: Meer plantaardig eten gezond bekeken
Aandacht voor inname van ijzer
Om de ijzerinname te verhogen is het belangrijk voldoende volkoren granen, peulvruchten, noten en groene bladgroenten te eten. Bij voorkeur in combinatie met vitamine C-rijke voedingsmiddelen zoals groenten en fruit. Dit helpt de opname van ijzer verbeteren.
Voor alle fruit, groenten, peulvruchten en granen wordt aangeraden om de voorkeur te geven aan bio-producten, producten die niet aan pesticiden worden blootgesteld.
ndien nodig moet een ijzersupplement door de arts worden voorgeschreven.
Wat als je geen melk en melkproducten neemt?
Wie geen melk en melkproducten gebruikt, moet deze vervangen door volwaardige alternatieven om een calciumtekort te voorkomen. Het enige plantaardige alternatief dat melk kan vervangen is sojadrank, op voorwaarde dat er calcium en bij voorkeur ook vitamine B2 en B12 zijn toegevoegd. Vele zijn ook nog niet verrijkt met jodium. Andere dranken op basis van bijvoorbeeld rijst, granen, amandelen of kokos kunnen melk niet volwaardig vervangen, ook niet als ze verrijkt zijn met vitaminen en mineralen.
BROCHURE VVK - Voedingsadvies vegetarische voeding voor zwangere vrouwen
- Hoge Gezondheidsraad. Vegetarische voeding Brussel: HGR; 2021. Advies nr. 9445
- Vlaamse Overheid. Departement Zorg – www.gezondzwangerworden.be – geraadpleegd maart 2026
- Voedingscentrum - https://www.voedingscentrum.nl/nl/zwanger-en-kind/zwanger.aspx - geraadpleegd maart 2026
Lees meer
Voeding tijdens de zwangerschap
Vanaf het prille begin van de zwangerschap heeft voeding een belangrijke invloed op de gezondheid van het kind en de moeder.
TOOL - Voeding en zwangerschap
Eet gezond en gevarieerd, vermijd alcohol en wees op je hoede voor voedselinfecties. Waar moeten zwangere vrouwen op letten, waarom en waarvoor kiezen ze best?