Wat zegt de Voedselconsumptiepeiling 2022-2023 over onze voedingsinname?

Wat is de Voedselconsumptiepeiling?

De Belgische Voedselconsumptiepeiling (VCP) wordt uitgevoerd door Sciensano. De VCP is een cross-sectionele studie met als doel om gedetailleerde en kwantitatieve informatie te verzamelen over de voedselconsumptie, de inname van voedingsstoffen en de voedingstoestand van de algemene bevolking. Lichaamsbeweging en sedentair gedrag werden ook onderzocht.
Alle resultaten zijn te raadplegen op de website van Sciensano.

Tussen maart 2022 en december 2023 werden de eet- en drinkgewoonten van 3.777 Belgen vanaf 3 jaar door Sciensano in kaart gebracht. Voor het eerst zijn toen ook 65-plussers bevraagd. De resultaten zijn gepubliceerd in juni 2025.

Wat leren we over het voedingspatroon van de Belg?

De Belgische Voedselconsumptiepeiling 2022–2023 toont dat ons voedingspatroon sinds 2014 weinig veranderd is en nog ver afstaat van de algemene voedingsaanbevelingen.

Vooral de lage inname van vezels, bepaalde vitaminen (vooral de vitaminen C, B2 en foliumzuur) en mineralen (vooral calcium en ijzer en jodium bij vrouwen) is opvallend. Belangrijke risicogroepen zijn jongeren, vrouwen, ouderen en lager opgeleiden. Daarnaast blijft ook de inname van verzadigde vetten, zout en toegevoegde suikers te hoog. Dat laatste geldt vooral ook bij kinderen.

Deze resultaten tonen dat ons voedingspatroon nog te sterk steunt op producten uit de rode zone buiten de voedingsdriehoek en te weinig op basisproducten binnen de voedingsdriehoek zoals groenten, fruit, volkoren producten, noten, peulvruchten, melkproducten en vis.

Bijna de helft van de Belgen ouder dan 3 jaar heeft overgewicht en ongeveer 20% van de kinderen en de adolescenten (3-17 jaar). Dit staat in contrast met de zelfgerapporteerde energie-inname die onderschat is en waarschijnlijk lager ligt dan ze in werkelijkheid is.

Aanbevelingen voor beleid en praktijk

Op basis van de VCP-resultaten kunnen de volgende vier prioriteiten voor beleid en communicatie naar voren worden geschoven. Zij kwamen ook aan bod tijdens het symposium ‘How to reduce the prevalence of obesity and diet-related noncummunicable deseases (NCD’s) in the Belgian population’ dat plaatsvond op 10 september 2025 in Brussel op initiatief van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid.

Er lijkt meer nood aan enerzijds structurele voedingseducatie voor zowel het grote publiek als voor voedingsvoorlichters en anderzijds gerichte en breed gedragen maatregelen en interventies op verschillende niveaus (bv. overheid, producenten, retail, horeca, media, settings zoals school- en werkomgeving, lokale besturen) waarbij zowel naar individuele determinanten als naar omgevingsdeterminanten wordt gekeken.

1. Maak de gezonde keuze de gemakkelijke keuze

Meer promotie, beschikbaarheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid van vezelrijke voeding (groenten, fruit, volkoren producten, peulvruchten) is belangrijk. De voedselomgeving speelt hierin een belangrijke rol. Eten is tegenwoordig overal en altijd toegankelijk en jammer genoeg vooral de minder gezonde hap. De gezonde keuze moet de normale en gemakkelijke keuze worden. Wetenschappelijk onderbouwde strategieën rond ‘nudging’, geschikte marketingtechnieken en voedingsetikettering kunnen dit verder stimuleren.

Gezien de diversiteit en complexiteit van de voedselomgeving is meer onderzoek en overleg tussen verschillende stakeholders wenselijk om de juiste weg voor meer impact op lange termijn te kunnen bewandelen. Verschillende, soms tegenstrijdige perspectieven en belangen samenbrengen kan interessant zijn om zo een meer geïntegreerde, overkoepelende en effectievere gedeelde visie en meer draagvlak te creëren voor effectieve acties. De juiste aanpak hierbij is belangrijk. Er is niet veel tijd om telkens te wachten op meer evidentie.

Er lijken geen 'quick-wins' en er is niet één unieke oplossing die globaal werkt. Het is een en-en-verhaal. Meer transparante datasystemen en monitoring naar wat wel of niet werkt kunnen meer bijtijdse bijsturingen mogelijk maken.

2. Blijf voedselvaardigheden versterken

Mensen moeten opnieuw leren wat gezond eten betekent en hoe ze dat praktisch kunnen toepassen in hun dagelijks leven, maar ook waar voedsel vandaan komt , wat er nodig is om voedsel te produceren en op ons bord te krijgen. Zo krijgen individuen, gezinnen en gemeenschappen de nodige bouwstenen om opnieuw een bewuste en gezonde relatie met voeding op te bouwen, aan te houden en door te geven aan volgende generaties.

Zoals kinderen leren lezen en rekenen moeten ze ook gezond leren eten. Genieten van voeding en traditie- en cultuurgebonden aspecten mogen hierbij niet over het hoofd worden gezien. Dit blijven belangrijke uitdagingen in een sterk geglobaliseerde context waarin heldere algemene voedingsaanbevelingen – de basisregels zijn de laatste decennia niet fundamenteel gewijzigd – vertroebeld worden door ruis via diverse communicatiekanalen.

Moeten we weer meer inspelen op die basisregels en minder op een verdere uitbreiding met het voedingsaanbod met ‘nieuwe’ voedingsmiddelen met aangepaste samenstellingen die inspelen op de waan van de dag? Concrete, positieve en haalbare tips zoals ‘neem een handje noten per dag’, ‘zet een schaal met vers fruit en snoepgroenten op tafel’, ‘voeg meer groenten en eventueel een deel linzen toe aan spaghettisaus’ en ‘drink (spuit)water in plaats van frisdrank’ kunnen al inspirerend werken en helpen. Gezonde voeding mag niet worden opgedrongen. Het moet deel uitmaken van een breder en verleidelijk groeiproces met meer focus op gezond genieten. Maak gezonder eten met andere woorden aantrekkelijk en cultureel ingebed.

3. Besteed ook voldoende aandacht aan ijzer, calcium en omega 3-vetzuren

De trend naar meer plantaardig eten mag niet leiden tot een eenzijdig voedingspatroon en een verhoogd risico op voedingstekorten.Dierlijke producten zijn belangrijke bronnen van hoogwaardige eiwitten maar ook van ijzer (vlees), calcium (melk en melkproducten) en omega 3-vetzuren (vis). Deze voedingsstoffen komen ook voor in plantaardige voedingsbronnen maar in minder mate en in minder goed biobeschikbare vormen. Dat vergt de nodige aandacht en correcte duiding in voedingseducatie en voedingsbegeleiding. Daarom blijft voldoende bewustmaking rond ijzer-, calcium en omega 3-bronnen in onze voeding en over hun plaats in een evenwichtig, volwaardig, gezond en duurzaam voedingspatroon erg belangrijk.

4. Besteed aandacht aan suppletie waar nodig

De voedingsaanbevelingen moeten prioritair worden ingevuld via een evenwichtige en gevarieerde voeding. Besteed daarnaast waar nodig en opportuun blijvend aandacht aan een doordacht suppletiebeleid, via voedselverrijking of gerichte supplementen. Bijvoorbeeld voor vitamine D, foliumzuur, jodium en vitamine B12 bij wie weinig of geen dierlijke producten gebruikt.