leestijd

Rol van de school bij bevorderen gezond eetgedrag

Een effectief voedingsbeleid op school dat inzet op meerdere pijlers, helpt kinderen en jongeren gezonder te eten.

gezond eetgedrag op school

Een effectief voedingsbeleid op school voor een betere gezondheid

Heel wat gezondheidsorganisaties en diverse overheden zijn zich al lang bewust van het potentieel dat het onderwijs biedt om gezonde voeding bij kinderen en jongeren te bevorderen. In 2006 stelde de “World Health Organisation” (WHO) Europa richtlijnen op voor de uitwerking van een effectief schoolvoedingsbeleid. Een evenwichtig en gevarieerd voedings- en drankenaanbod moet de voedingsstatus van de kinderen en jongeren verbeteren en overgewicht bij kinderen en jongeren helpen voorkomen of verminderen. Voedingseducatie dient kinderen en jongeren te leren wat een gezonde voedingsgewoonten betekenen en hoe deze in de praktijk te brengen. Aansluitend hierbij heeft ook de Europese Unie in haar actieplan 2014-2020 voor de strijd tegen obesitas bij kinderen gelijklopende doelstellingen voor scholen geformuleerd.
In zowat alle (Europese) landen waaronder ook België zijn er programma’s opgezet om scholen actief te betrekken bij het bevorderen van een gezonde voeding bij kinderen en jongeren. De verschillende lidstaten worden immers geconfronteerd met dezelfde problematiek van toenemend overgewicht bij kinderen en ongezonde eetgewoonten. De aanpak in de verschillende Europese lidstaten is evenwel sterk verschillend.

Gezond eten op school. Meer dan een gezond aanbod, Nutrinews 1, 2015

 

Vlaamse scholen voeren verplicht gezondheidsbeleid

Sinds 1 september 2018 zijn de Vlaamse scholen verplicht een gezondheidsbeleid te voeren als essentieel onderdeel van de leerlingenbegeleiding. Scholen kunnen in hun gezondheidsbeleid werken aan verschillende thema’s zoals voeding, beweging, lang zitten, roken, mentaal welbevinden, milieu en seksualiteit. Gezonde voeding is het gezondheidsthema dat zowel in het basisonderwijs als in het secundair onderwijs de meeste aandacht krijgt.

De kadermethodiek Gezonde school uitgewerkt door het Vlaams Instituut Gezond Leven, biedt scholen een goed theoretisch kader voor het uitwerken van een voedingsbeleid op school. De verschillende instrumenten ontwikkeld binnen deze methodiek biedt scholen inspiratie hoe ze kunnen evolueren van losse initiatieven naar een samenhangend en effectief beleid. Werken op verschillende niveaus (leerling, klas, school en omgeving buiten de school) en met een mix aan strategieën (educatie, omgevingsinterventies, afspraken en regels en zorg en begeleiding) is heel wat doeltreffender dan eenmalige acties.
 

Leren over gezonde voeding in de klas

Zowat elke Vlaamse basisschool en het overgrote deel van de Vlaamse secundaire scholen werkt aan voedingseducatie. We sommen enkele concrete tips waarmee een school onmiddellijk aan de slag kan.

  • Gebruik een concreet voorlichtingsmodel zoals de voedingsdriehoek om kinderen en jongeren kennis over gezonde voeding bij te brengen. Leer hen op basis van de voedingsdriehoek gezonde maaltijden samen te stellen.
  • Hanteer de leerlijn voeding om lesinhouden en lesmateriaal te selecteren en controleren, om onderling af te stemmen welke leerinhouden rond voeding wanneer (in welk leerjaar) en in welke vakken aan bod kunnen komen.
  • Maak gebruik van bestaande educatieve materialen. Zo is er Lekker Gezond!, een educatief pakket over de voedingsdriehoek voor leerkrachten in de 1e, 2e en 3e graad lager onderwijs ontwikkeld door Gezond Leven, NICE en CM. Het zijn kant-en-klare materialen waarmee je in je klas of als school aan de slag kan gaan rond gezonde voeding.
  • Werk je eigen materiaal uit op maat van je leerlingen, gebruik dan betrouwbare achtergrondinformatie. NICE ondersteunt de leerkrachten en biedt verschillende educatieve materialen voor verschillende leeftijden. Op de NICE-site vinden leerkrachten een schat aan achtergrondinformatie over verschillende thema’s. Ook Gezond Leven biedt nog bijkomende ondersteunende materialen aan.
  • Leer kinderen en jongeren gezonde keuzes te maken. Leer hen de informatie op het etiket te begrijpen.
  • Breng de theorie in de praktijk. Ga op stap en laat hen zien hoe hun dagelijkse voeding tot stand komt. Zo kan je bv. melkveebedrijf een in de buurt bezoeken of de lokale bakker aan het werk zien. Stimuleer ze om minder voor de hand liggende voedingsproducten te proeven.
  • Laat ze eenvoudige gerechten of een volledige maaltijd klaarmaken voor de klas. De kindvriendelijke recepten op de NICE-site bieden alvast wat inspiratie voor eenvoudige hapjes of een verrassende broodmaaltijd.
     

Aandacht voor ouderparticipatie

De school is niet de enige en waarschijnlijk ook niet de meest beslissende plaats waar kinderen en jongeren over voeding leren. De ouders oefenen wellicht de grootste invloed uit op de eetgewoonten van hun kinderen. De inspanningen die de school levert om kinderen en jongeren gezond te leren eten, hebben meer kans op slagen als ze thuis dezelfde boodschappen meekrijgen. Een geslaagd voedingsbeleid op school moet bovendien breed worden gedragen. Dit draagvlak wordt bekomen als leraren, leerlingen en ook de ouders participeren aan het voedingsbeleid.

Ouderparticipatie kan op verschillende manieren:

  • Informeer de ouders over het voedingsbeleid en het aanbod op school. Sensibiliseer de ouders voor het belang van een gezonde voeding voor hun kind.
  • Geef hen concrete tips om een gezonde brooddoos samen te stellen en wat best in de drinkbeker kan.
  • Maak met de ouders afspraken rond traktaties. Een jarige hoeft niet steeds snoep uit te delen maar kan zijn klasgenoten een gezonde traktatie aanbieden.
  • Laat ouders het voedingsbeleid op school mee uitdenken en vormgeven en mogelijk zelfs ook mee uitvoeren. Maak de keuzes en afspraken over het voedingsaanbod waar mogelijk in samenspraak met de ouders en de leerlingen.
  • Raadpleeg het inspiratieboekje ouderparticipatie van het project Oog voor Lekkers voor meer tips.

Vergeet tot slot ook de leerlingen zelf niet. Leerlingen die actief participeren, leren verantwoordelijkheid op te nemen voor hun keuzes en ondervinden dat ze zo ook invloed kunnen hebben op hun voedingsomgeving. Dat draagt bij tot hun ontplooiing.

Meer weten over het dossier 'Onderwijs'?

Een gezonde schooldag
Dossier

Onderwijs

De school biedt heel wat kansen om kinderen te leren over gezonde voeding en gezonde eetgewoontes te bevorderen.

voedingsaanbod op school
Onderwijs

Gezond voedings- en drankenaanbod op school

Gezond eten en drinken op school is slechts mogelijk als er een evenwichtig aanbod aan voeding en dranken is.

werken aan gezonde voeding op school
Onderwijs

Werken aan gezonde voeding op school: tools en materialen

NICE ondersteunt de leerkrachten met concreet les- en spelmateriaal, relevante achtergrondinformatie en extra informatiemateriaal voor de ouders.

OP DEZE PAGINA